Okullarda Fiziksel Güvenlik

Çocuğa Karşı Şiddetin Önlenmesinde Sivil Toplum Örgütlerinin Güçlendirilmesi

genel
harita-poster

A – Proje Hakkında

Çocuğa yönelik şiddetin ortadan kaldırılmasında yerel ve ulusal düzeyde sivil toplum örgütlerinin güçlendirilmesi amacıyla Gündem Çocuk Derneği ve Çocuk Çalışmaları Birimi ortaklığında Aralık 2012- Ağustos 2014 tarihlerinde yürütüldü.

Çalışma sivil toplum örgütlerinin çocuğa yönelik şiddetin ortadan kaldırılması konusundaki çalışmalarını güçlendirmek amacıyla konuya ilişkin stratejik düşünmeyi öngören bir süreci ve hak mücadelesinde bir yöntem olarak kullanılan stratejik haritalama olanağını paylaşmayı hedefledi.

Çalışmanın 3 temel aksı;

  1. Yuvarlak Masa Toplantıları ve Stratejik Haritanın Oluşturulması
  2. Sivil Toplum Örgütlerine Yönelik Güçlendirici Eğitim
  3. Savunuculuk Çalışmaları

Uygulama Yeri
(Ankara, İstanbul, İzmir, Erzurum, Diyarbakır, Trabzon 6 il)

Videolar

yuzyuze-egitim

Projede öngörülen Yuvarlak Masa toplantıları faaliyetinde; karmaşık ve çok boyutlu olan “çocuğa yönelik şiddet” olgusu tüm aktörleriyle; tartışılmış, anlamaya çalışılmış, çocuğa yönelik şiddete ilişkin kör noktaları belirlenerek şiddeti meşrulaştıran arka plana ilişkin sosyolojik ve ideolojik okumalar yapılması sağlanmıştır.

Her yuvarlak masa toplantısı alanında uzman olan Danışmanların yönlendirmesiyle gerçekleşmiştir. Yuvarlak masa toplantılarına 4 proje uzmanı ve proje koordinatörü ile zaman zaman da Harita Uzmanı ve Uzaktan Eğitim Uzmanları katılmıştır.

Projede toplamda 10 yuvarlak masa toplantısı öngörülmüştür. Rapor döneminde bu toplantılar – toplantılar sırasında ortaya çıkan ihtiyaç sebebiyle bir fazla olmak üzere- 11 toplantı şeklinde tamamlanmıştır.

Yuvarlak masa toplantılarının görsel ve ses kayıtları yapılmıştır. Bu kayıtlar oluşturulacak yayın için deşifre edilmiştir.

Yayın; son düzeltileri birlikte tasarımın son aşamasındadır. Bu yayın Güçlendirme Programının ikinci yüz yüze eğitimine ( kapanış eğitimi) hazır olacak ve Güçlendirme Programının katılımcısı kişi ve örgütlere iletilecektir. Ayrıca düzenlenecek yerel toplantılarda ve ülke genelinde ilgili kişi ve kurumlara da dağıtımı sağlanacaktır.

Her ne kadar baskısı tamamlanmasa da Yuvarlak Masa toplantılarının ses ve video kayıtlarından Uzaktan Öğrenim Programı için çeşitli eğitim materyalleri oluşturulmuş ve bunlar Uzaktan Öğrenim Programının katılımcılarıyla paylaşılmıştır.

Yapılan Yuvarlak Masa Toplantılarının tarihleri, konu ve danışman uzmanları aşağıdaki gibidir:

KONU ADI DANIŞMAN YER TARİH
Çocuğa Yönelik Şiddete Genel Yaklaşım Doç. Dr. Hakan ACAR

Bolu

12-13 Ocak 2013
İktidar, Şiddet, Şiddet Meşrulaştıran Kör Noktalar Prof. Dr. Ferda KESKİN İstanbul 15-16 Nisan 2013
İşkencenin Haritalandırılması ve Stratejik Haritalama Yöntemi Fırat GENÇ İstanbul

15-16 Nisan 2013

Bir İnsan Hakkı İhlali olarak Şiddet, Şiddete Stratejik Yaklaşım Feray SALMAN Ankara

21-22 Nisan 2013

Çocuğa Yönelik Şiddetin Hukuksal Boyutu Av. Seda AKÇO İstanbul 13 Mayıs 2013
Online Eğitim Yöntemi ve Uzaktan Eğitim Kenan ÇAMURCU İstanbul 13 Mayıs 2013
Kadına Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddet İçinde Çocuk İlknur ÜSTÜN – Zehra TOSUN Ankara 9-10 Haziran 2013
Çocuğa Yönelik Şiddetin Psikolojik Etkileri, Şiddete Uğrayan Çocukları Tanımak Psik. Bişeng ÖZDİNÇ Sapanca

26-27 Temmuz 2013

Vakalarla Çocuğa Yönelik Şiddet – Vaka Analizi

Av. Şahin ANTAKYALIOĞLU

Sapanca

28-29 Temmuz 2013

Çocuğa Yönelik Şiddetin Teşhisi ve Tıbbi Boyutu- Mekanizmalar

Prof. Dr. Ufuk BEYAZOVA – Figen ŞAHİN

Ankara

14-15 Ağustos 2013

Kaplı Kurumlarda ve Sokakta Çocuğa Yönelik Şiddet ve Devletin Şiddet Algısı

Sos. Hiz. Uzm. Fatih TOKSÖZ

Ankara

14-15 Eylül 2013

Eylül 2013 – Ocak 2014 tarihleri arasında gerçekleşecek 16 haftalık bir Uzaktan Öğrenim Programı geliştirilmiştir. Programa Diyarbakır, Eskişehir, İstanbul, Mersin, Trabzon ve Van illerinden 18 katılımcı kabul edilmiştir.

Katılımcılar, programın başında ve sonunda 5’er günlük yüz yüze eğitimlerde bir araya gelmişler; yüz yüze eğitimler arasındaki 14 haftalık süreç ise internet üzerinden yürütülen uzaktan öğrenim yöntemiyle tartışma ve çalışmalarla sürdürülmüştür.


Programda ele alınan konular şunlardır:

  • Çocuk algısı ve Çocuk hakları
  • Hak temelli yaklaşım
  • Devlet, İktidar ve Şiddet İlişkisi
  • İnsan Hakları İhlali Olarak Şiddet ve Şiddet Türleri
  • Çocuğa Yönelik Şiddet ve Farklı Ortamlar
  • Türkiye’de Çocuğa Yönelik Şiddet: Mevcut Durum
  • Çocuğa Yönelik Şiddetin Önlenmesi: Aktörler, İlişkiler, Mekanizmalar
  • Şiddetin Çocuk Üzerindeki Etkileri ve İyileştirme için Müdahaleler
  • Çocuğa Yönelik Şiddetle ilgili Çalışanların Baş Etme Yöntemleri
  • Çocuğa Yönelik Şiddetin Önlenmesi ile ilgili İyi Örnekler- Taktikler
  • Çocuk Katılımı
  • Stratejik Düşünme için Haritalama Yöntemi
  • Stratejik Düşünme ve Strateji Geliştirme
  • Savunuculuk ve Politikaları Etkileme
  • Karar Alma Mekanizmalarına Katılım

Program Katılımcıları


Diyarbakır, Eskişehir, İstanbul, Mersin, Trabzon illerinde çocuk, kadın, lgbt, insan hakları, mülteci hakları gibi alanlarda çalışan sivil toplum örgütleri temsilcileri katılmıştır.

Programa katılım gösteren kuruluşlar şöyledir:

Çocuk İstismarını ve İhmalini Önleme Derneği, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi, İnsan Hakları Derneği, Hayata Destek Derneği, Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği, Türkiye Sokak Çocukları Vakfı, Çocuk Hemşireciliği Derneği, Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı, Kadın Erkek Birlikte Sosyal Eşitlik Derneği, Çakıl Derneği.

savunuculuk-calismalari

Uzaktan öğrenim programına katılan örgütlerin temsilcileri öğrenim programının birer katılımcısından çok bir ekip ve çalışma grubu olarak süreçte etkin rol oynamışlardır. Ekip ortaya çıkartılan 5 harita ve bu haritalardan oluşan politika önerilerini çeşitli savunuculuk çalışmalarıyla yaygınlaştırmıştır. Ayrıca TBMM’de milletvekillerine yönelik bir toplantı düzenlenmiş bu toplantı sonucunda çalışmaların ortak şekilde devam etmesi, yeni yasama yılında bu politika belgelerindeki önerilerin tek tek hayata geçirilmesine ilişkin çalışmaların yapılmasına karar verilmiştir.

ortaklar-ve-bilesenler

Bu çalışma Gündem Çocuk Derneği ve Çocuk Çalışmaları Birimi tarafından AB Türkiye Delegasyonu desteğiyle yürütülmüştür. Ayrıca Uzaktan Öğrenim Programına katılan örgütler ise sürecin etkin bileşenleri olarak projede yer almıştır.

Katılımcı örgütler: Çocuk İstismarını ve İhmalini Önleme Derneği, İnsan Hakları Derneği, Hayata Destek Derneği, Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği, Türkiye Sokak Çocukları Vakfı, Çocuk Hemşireciliği Derneği, Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı, Kadın Erkek Birlikte Sosyal Eşitlik Derneği, Çakıl Derneği

B – Çocuğa Karşı Şiddetin Stratejik Haritalanması

  1. Stratejik Haritalama Nedir?
  2. Çocuğa Yönelik Şiddetin Stratejik Haritalanması Süreci
  3. Haritalar ve Raporlar


Çocuğa Yönelik Şiddetin Stratejik Haritalandırılması (Haritalar, Müdahale Alanları ve Öneriler)

İnsan hakları hareketi Türkiye’de de uzun süredir hak ihlalleriyle mücadele ediyor. Bazı alanlarda gerçekleşen olumlu değişim ve dönüşüm sağlandığı mutlak. Ancak bazı alanlarda gösterilen çaba, elde edilen gelişme ve ihlallerdeki gerileme ne yazık ki doğru orantılı değil.

Çocuğa yönelik şiddet de aynı şekilde. Çocuğa yönelik şiddet bir insan hakları ihlali olarak karşımızda durmaya devam ediyor. Şiddet zaman zaman şekil değiştiriyor, zaman zaman çeşitli nedenlerle yeniden üretiliyor, bazen artıyor, bazense daha görünür oluyor… Ama ne yazık ki tüm çocuklar şiddetin değişik biçimlerine, değişik faillerle ve değişik ortamlarda maruz kalmaya devam ediyor.
Şiddet biçim değiştirse de, faili farklılaşsa da çocukların maruz kalması hep benzer mekanizmayla, benzer sistemle gerçekleşiyor. Gücün kötüye kullanımıyla.

Çocuğa karşı şiddeti ortadan kaldırmanın yolu da bu mekanizmayı/sistemi tüm aktörleriyle ve ilişki biçimleriyle anlamak ve etkili stratejiler geliştirmekle mümkün.

2008 yılında Helsinki Yurttaşlar Derneği tarafından gerçekleştirilen “İşkencenin Stratejik Haritalandırılması” çalışması kapsamında karşılaştığımız stratejik haritalama yönteminin böyle bir olanağı bize sunabileceğini anladığımızda çok heyecanlanmıştık. Bu heyecan hak ihlallerini çok boyutla anlama yaklaşımımızla birleşince şu anda elinizde tutmuş olduğunuz raporu da içeren projenin temelini oluşturdu.

Bu proje ile amacımız karmaşık ve çok boyutlu olan “çocuğa yönelik şiddet” olgusunun ortadan kaldırılması için çocuğa yönelik şiddeti tüm boyutlarıyla ve aktörleriyle görebileceğimiz bir resmi ortaya koymak, bu resim üzerinden alanda çalışma yapacak sivil toplum örgütlerinin stratejik düşünmesine olanak sağlayacak araçları sunmak ve bu yöndeki etkisini güçlendirmesine destek olmaktı.

Çocuk Çalışmaları Birimi ve Gündem Çocuk Derneği olarak ortaklaşa gerçekleştirdiğimiz proje AB Demokrasi ve İnsan Hakları programı kapsamında desteklendi. Aralık 2012 tarihinde başlayan ve 18 ay süren çalışmamız sonucunda elinizdeki raporda yer alan, 5 adet çocuğa yönelik şiddet vakasını alanda çalışan sivil toplum örgütüyle birlikte oluşturduk.

Bu haritalar ile haritaların sonucunda oluşan politika belgeleri ve eylem planları Diyarbakır, Eskişehir, İstanbul, Mersin ve Trabzon illerinden katılımcılarla çocuğa yönelik şiddeti tüm boyutlarıyla tartıştığımız, kör noktaları belirlemeye çabaladığımız, şiddeti meşrulaştıran arka plana ilişkin sosyolojik ve ideolojik okumalar yaptığımız bir sürecin sonunda gerçekleşti. Elbette ki böyle bir sürecin tüm katılımcı örgütler ve temsilcileri açısından çocuklar için daha iyi bir dünya çabasında cesaretlendirici olduğunu iç rahatlığıyla söyleyebiliriz.

Cesaretlendirici oldu çünkü Umberto Eco’nun dediği gibi aslında “sistemin tek kalbi yok” ve bu yöntem bize bunu bir kere daha gösterdi. Evet çocuğa yönelik şiddet büyük ve alaşağı edilmesi çok zor bir sistem… Aktörleriyle, arka planı oluşturan ideolojileriyle, sistemi belirleyen mevzuatı ve uygulamalarıyla çok büyük bir sistem. Stratejik haritalama yöntemi bize bu sistemin ortadan kaldırılması için odaklanabileceğimiz birden fazla odağı ve görünmeyeni gösterdi. Bilmediğimiz şeyler değildi belki ama her birini yanyana ve her birinin birbirini nasıl da etkilediğini görmek, belki bir adım uzaktan bakmak ve en önemlisi şiddete maruz kalan çocuğun da aslında gücünü fark etmek bizi cesaretlendirdi.

Umarız ki bu süreci ve edindiğimiz cesareti elinizdeki raporla size aktarabilmişizdir. Ve dileğimiz burada yer alan haritalar, raporları ve yer alan önerilerin çocuğa karşı şiddetin ortadan kaldırılmasındaki çabaya katkı sunması.

Bu süreçte birlikte çalışmanın, bir düğümü birlikte çözmenin keyfini yaşadığımız tüm katılımcı örgütler (Anne Çocuk Eğitim Vakfı, Çakıl Derneği, Çocuk Hemşireciliği Derneği, Çocuk İstismarını ve İhmalini Önleme Derneği, Göç ve İnsani Yardım Vakfı, Hayata Destek Derneği, İnsan Hakları Derneği, Kadın Erkek Birlikte Sosyal Eşitlik Derneği, Kamer, Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı, Türkiye Sokak Çocukları Vakfı, Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği, Psikolojik Danışmanlar Derneği) temsilcilerine ve şiddet konusunda birlikte düşünme olanağı bulduğumuz alan danışmanlarımıza sonsuz teşekkürlerimiz sunuyoruz…

Kaynaklar / Yayınlar